Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) cümə günü açıqladığı yeni məlumatlara görə, dünya ərzaq əmtəələrinin qiymətləri üzrə əsas göstərici may ayında ümumilikdə sabit qalıb. Bitki yağlarının qiymətlərində azalma taxıl və şəkər üzrə qiymət artımlarını kompensasiya edib

Marja xəbər verir ki, beynəlxalq bazarlarda ticarəti aparılan əsas ərzaq məhsulları səbətinin qiymətlərində aylıq dəyişiklikləri izləyən FAO Ərzaq Qiymətləri İndeksi 2026-cı ilin may ayında orta hesabla 130,8 bənd təşkil edib. Bu göstərici yenilənmiş aprel səviyyəsindən 0,2 faiz aşağı, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 2,9 faiz yüksəkdir.

“Qlobal ərzaq əmtəələri bazarları ümumilikdə dayanıqlığını qorusa da, taxıl qiymətlərinin artması hava şəraiti ilə bağlı risklərə, enerji və istehsal resursları bazarlarında pozulmalara qarşı həssaslığı göstərir. Hörmüz boğazı da daxil olmaqla əsas ticarət marşrutlarına təsir edən davamlı qeyri-müəyyənlik gübrə istifadəsini azalda və ərzaq qiymətlərinə əlavə təzyiq yarada bilər. Bu isə koordinasiyalı beynəlxalq fəaliyyətə ehtiyac olduğunu göstərir”, — FAO-nun Bazarlar və Ticarət bölməsinin direktoru Bubaker Ben-Belhassen bildirib.

FAO Taxıl Qiymətləri İndeksi apreldən mayadək 2,6 faiz artıb və ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 5,0 faiz yüksək olub. Bu artım qlobal miqyasda yanacaq və gübrə xərclərinin yüksəlməsi, eləcə də hava şəraiti ilə bağlı təzyiqlər fonunda əsas taxıl növlərinin hamısında qiymətlərin bahalaşmasını əks etdirir.

Dünya buğda qiymətləri ay ərzində 3,4 faiz, illik müqayisədə isə 7,8 faiz artıb. Bahalaşmaya ABŞ da daxil olmaqla əsas ixracatçı ölkələrdə məhsul gözləntilərinin azalması təsir edib. ABŞ-da qışlıq buğda əkinlərinin vəziyyəti son onilliklərin ən əlverişsiz səviyyələrindən biri kimi qiymətləndirilir. 2026-cı ilin may ayında ABŞ-ın sərt qırmızı qışlıq buğdasının qiymətləri 2025-ci ilin mayı ilə müqayisədə 28 faiz yüksək olub.

Qarğıdalı qiymətləri 1,9 faiz artıb. İllik ifadədə artım 3,9 faiz təşkil edib. Bahalaşmaya əsas bazarlarda idxal tələbinin güclənməsi, Braziliya və ABŞ-da təklifin məhdudlaşması, həmçinin enerji qiymətlərinin möhkəmlənməsi fonunda etanol istehsalı ilə bağlı tələbin artması səbəb olub.

FAO-nun ümumi düyü qiymətləri indeksi əvvəlki ayla müqayisədə 2,7 faiz yüksəlib. Buna hava şəraiti ilə bağlı narahatlıqlar, eləcə də xam neft və neft məhsullarının qiymətlərinin artması fonunda Asiyanın bəzi aparıcı ixracatçı ölkələrində qiymətlərin dəstəklənməsi təsir göstərib.

Bunun əksinə olaraq, FAO Bitki Yağları Qiymətləri İndeksi aprellə müqayisədə 4,6 faiz azalıb. Bu, 2026-cı ildə indeksin ilk aylıq enişi olub. Beynəlxalq palma yağı qiymətləri qlobal idxal tələbinin zəifləyəcəyi gözləntiləri və xam neft bazarlarındakı qeyri-müəyyənlik səbəbindən geriləyib. Dünya soya yağı qiymətlərində isə qarışıq dinamika müşahidə olunub: Cənubi Amerikada ixrac üçün mövcud təklifin mövsümi artımı qiymətləri aşağı salsa da, Şimali Amerikada bioyanacaq tələbinin güclü qalması qiymətləri dəstəkləyib. Raps və günəbaxan yağlarının qiymətləri isə təklifin məhdud olması fonunda artıb.

FAO Ət Qiymətləri İndeksi 0,1 faiz artıb. Dünya mal əti qiymətləri, xüsusilə Çin və ABŞ-dan güclü idxal tələbi fonunda yüksəlib. Donuz əti qiymətləri isə əsasən Avropa İttifaqında bol təklif və zəif idxal tələbi səbəbindən aşağı düşüb.

FAO Süd Məhsulları Qiymətləri İndeksi əvvəlki ayla müqayisədə 0,5 faiz azalıb. Enişə əsasən beynəlxalq kərə yağı qiymətlərinin ucuzlaşması səbəb olub. Pendir qiymətləri əsasən sabit qalıb, yağsız süd tozu qiymətləri artıb. Tam yağlı süd tozu qiymətlərində isə qarışıq dinamika müşahidə edilib.

FAO Şəkər Qiymətləri İndeksi may ayında 7,5 faiz yüksəlib. Artıma Braziliyada şəkər qamışı məhsulunun şəkər istehsalına yönəldilən payının azalmasına dair məlumatlar, bunun etanol istehsalına daha çox xammal yönəldiləcəyi gözləntilərini artırması, həmçinin El-Ninyo şəraitinin qarşıdakı ildə Hindistan və Tailandda istehsala mənfi təsir göstərə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar səbəb olub.

Dünya taxıl istehsalı və ticarətinin qarşıdakı ildə azalacağı proqnozlaşdırılır

FAO-nun cümə günü açıqladığı son “Taxıl üzrə Təklif və Tələb Qısa İcmalı”na əsasən, 2026/2027 mövsümündə dünya taxıl istehsalının illik müqayisədə 2 faiz azalaraq 2 milyard 982 milyon tona düşəcəyi gözlənilir. Geriləmənin əsas səbəbi buğda məhsulunun azalmasıdır.

Gözlənilən eniş 2025/2026 mövsümündə qeydə alınan 6,1 faizlik artımdan və rekord həddə — 3 milyard 43 milyon tona çatmış istehsaldan sonra baş verir. Bu güclü artım qlobal taxıl ehtiyatlarının təxminən 9,5 faiz artmasına səbəb olub.

2026/2027 mövsümündə dünya taxıl istehlakının 0,6 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. Bu, əvvəlki mövsümdə qeydə alınmış 2,7 faizlik artım tempindən daha zəifdir. Mövcud proqnozlara əsasən, dünya taxıl ehtiyatlarının əsasən düyü ehtiyatlarında gözlənilən azalma səbəbindən cüzi — 0,3 faiz azalacağı bildirilir. Nəticədə qlobal taxıl ehtiyatlarının istehlaka nisbəti 31,7 faiz səviyyəsində qalaraq əvvəlki səviyyəyə yaxın olacaq.

2025/2026 mövsümündə 4,8 faiz artdıqdan sonra qlobal taxıl ticarətinin qarşıdakı ildə 0,3 faiz azalaraq 507,2 milyon tona düşəcəyi proqnozlaşdırılır.

XXX

FAO Ərzaq Qiymətləri İndeksi (FFPI) ərzaq məhsulları səbətinin beynəlxalq qiymətlərində aylıq dəyişiklikləri ölçən göstəricidir. İndeks 2014–2016-cı illər üzrə hər bir məhsul qrupunun orta ixrac payı əsasında çəkiləndirilmiş beş əmtə qrupu qiymət indeksinin orta göstəricisindən ibarətdir.

FAO Ərzaq Qiymətləri İndeksi 2026-cı ilin may ayında orta hesabla 130,8 bənd təşkil edib. Bu, yenilənmiş aprel göstəricisi ilə müqayisədə 0,2 bənd və ya 0,2 faiz azdır. Beləliklə, indeks ümumilikdə sabit qalıb. Taxıl və şəkər üzrə qiymət indekslərində artım bitki yağları və süd məhsulları üzrə azalma ilə kompensasiya olunub, ət məhsulları üzrə indeks isə demək olar ki, dəyişməyib. Tarixi səviyyələrlə müqayisədə FFPI may ayında bir il əvvəllə müqayisədə 3,7 bənd və ya 2,9 faiz yüksək olub, lakin 2022-ci ilin martında qeydə alınmış pik səviyyədən 29,4 bənd və ya 18,4 faiz aşağı qalıb.

FAO Taxıl Qiymətləri İndeksi may ayında orta hesabla 114,3 bənd təşkil edib. Bu, aprel ayı ilə müqayisədə 2,9 bənd və ya 2,6 faiz, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 5,3 bənd və ya 4,9 faiz çoxdur. Artımın davam etməsi əsas taxıl növlərinin hamısı üzrə qiymətlərin yüksəlməsi ilə bağlı olub. Dünya buğda qiymətləri mayda ardıcıl dördüncü ay artıb. Buna əsas ixracatçı ölkələrdə, o cümlədən Amerika Birləşmiş Ştatlarında gözlənilən məhsul həcminin azalması təsir edib. ABŞ-da qışlıq buğda əkinlərinin vəziyyəti son onilliklərin ən əlverişsiz səviyyələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Eyni zamanda, yanacaq və gübrə xərclərinin artması qlobal səviyyədə qiymətlərə əlavə yüksəldici təzyiq göstərib.

Qarğıdalı qiymətləri əsas bazarlarda idxal tələbinin güclənməsi, Braziliya və ABŞ-da təklifin məhdudlaşması, eləcə də enerji qiymətlərinin möhkəmlənməsi fonunda etanol istehsalı ilə bağlı tələbin artması hesabına dəstəklənməkdə davam edib. Sorgo və arpanın beynəlxalq qiymətləri əsasən qlobal qarğıdalı və buğda bazarlarında təklifin məhdudlaşmasının dolayı təsiri nəticəsində yüksəlib. FAO-nun Ümumi Düyü Qiymətləri İndeksi 2026-cı ilin mayında 2,7 faiz artıb. Buna hava şəraiti ilə bağlı narahatlıqlar, həmçinin xam neft və neft məhsullarının qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda Asiyanın bəzi aparıcı ixracatçı ölkələrində qiymətlərin dəstəklənməsi səbəb olub.

FAO Bitki Yağları Qiymətləri İndeksi may ayında orta hesabla 185,0 bənd təşkil edib. Bu, aprel ayı ilə müqayisədə 9,0 bənd və ya 4,6 faiz azdır və 2026-cı ilin əvvəlindən bəri ilk aylıq azalma kimi qeydə alınıb. Eniş əsasən palma və soya yağlarının ucuzlaşması ilə bağlı olub. Bu azalma raps və günəbaxan yağlarının qiymətlərindəki artımı üstələyib.

Ardıcıl beş ay artımdan sonra beynəlxalq palma yağı qiymətləri qlobal idxal tələbinin zəifləyəcəyi gözləntiləri və xam neft bazarlarındakı qeyri-müəyyənlik fonunda azalıb. Dünya soya yağı qiymətlərində qarışıq dinamika müşahidə olunub: Cənubi Amerikada ixrac üçün mövcud təklifin mövsümi artımı qiymətlərə azaldıcı təsir göstərib, ABŞ-da isə bioyanacağa güclü tələbat qiymətləri dəstəkləyib. Bu arada, Avropa İttifaqında mövsümi olaraq təklifin azalması raps yağı qiymətlərini artırıb. Günəbaxan yağı qiymətləri isə xüsusilə Ukraynada təklifin davamlı məhdudluğu fonunda yüksəlməkdə davam edib.

FAO Ət Qiymətləri İndeksi may ayında orta hesabla 130,5 bənd təşkil edib. Bu göstərici yenilənmiş aprel səviyyəsi ilə müqayisədə demək olar ki, dəyişməyib və cəmi 0,1 faiz artıb. İllik müqayisədə isə indeks 7,7 bənd və ya 6,3 faiz yüksək olub. Mal və qoyun əti üzrə qiymətlərin artması, həmçinin quş əti qiymətlərində mülayim yüksəliş donuz əti qiymətlərindəki azalma ilə demək olar ki, tam kompensasiya olunub.

Beynəlxalq mal əti qiymətləri may ayında daha da artıb. Buna xüsusilə Çindən güclü idxal tələbi təsir edib. Çində idxal kvotalarının sürətlə istifadə olunması davam edib. ABŞ-da isə daxili təklifin davamlı məhdudluğu fonunda idxal tələbi yüksək qalıb. Eyni zamanda, bir sıra əsas istehsalçı ölkələrdə heyvan sürülərinin bərpası prosesi ixrac üçün mövcud təklifi məhdudlaşdırmaqda davam edib.

Dünya qoyun əti qiymətləri də yüksəlib. Yeni Zelandiyada məhdud təklif fonunda qiymətlərin artması Avstraliyada ixrac qiymətlərinin müvəqqəti yumşalması ilə yalnız qismən kompensasiya olunub. Avstraliyada quraq hava proqnozları kəsim həcminin artmasına və ixrac üçün təklifin genişlənməsinə səbəb olub. Quş əti qiymətləri bir qədər artıb. Braziliyada güclü qlobal idxal tələbi qiymətləri dəstəkləsə də, ABŞ-da bol təklif səbəbindən qiymətlərin bir qədər azalması bu artımı qismən neytrallaşdırıb. Bunun əksinə olaraq, donuz əti qiymətləri əsasən Avropa İttifaqında bol təklif və zəif idxal tələbi fonunda azalıb.

FAO Süd Məhsulları Qiymətləri İndeksi may ayında orta hesabla 119,2 bənd təşkil edib. Bu, aprel ayı ilə müqayisədə 0,5 bənd və ya 0,5 faiz azdır. İllik müqayisədə isə indeks 34,5 bənd və ya 22,4 faiz aşağı olub. Beynəlxalq kərə yağı qiymətləri həm Avropada, həm də Okeaniyada azalmağa davam edib. Süd yağının mövcudluğunun yaxşılaşması və əsas ixracatçılar arasında rəqabətin güclənməsi qiymətlərə azaldıcı təsir göstərib.

Pendir qiymətləri cüzi azalıb. İxrac üçün təklifin bol olması və beynəlxalq bazarlarda rəqabətin güclənməsi qiymətləri aşağı salsa da, zərdab və süd proteini bazarlarından gələn dəstək əsas ixrac regionlarında qiymətlərin qorunmasına kömək edib. Bunun əksinə olaraq, yağsız süd tozu qiymətləri, xüsusilə Avropada, artmaqda davam edib. Artıma Yaxın Şərq, Şimali Afrika və Asiyanın bəzi bölgələrindən güclü idxal tələbi səbəb olub.

Tam yağlı süd tozu qiymətlərində qarışıq dinamika müşahidə edilib. Okeaniyada istehsal pikindən sonra ixrac üçün mövcud təklifin mövsümi azalması və Cənub-Şərqi Asiya ilə Yaxın Şərqdən tələbin davam etməsi qiymətlərdə mülayim artımı dəstəkləyib. Lakin Çindən zəif tələbi və ümumilikdə qlobal təklifin rahat səviyyədə qalmasını əks etdirən Avropa qiymətlərindəki azalma bu artımı böyük ölçüdə kompensasiya edib.

FAO Şəkər Qiymətləri İndeksi may ayında orta hesabla 95,1 bənd təşkil edib. Bu, aprel ayı ilə müqayisədə 6,6 bənd və ya 7,5 faiz çoxdur. Göstərici 2025-ci ilin oktyabrından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb, lakin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14,3 bənd və ya 13,1 faiz aşağı qalıb. Artım əsasən qarşıdakı aylarda qlobal şəkər təklifinin daralacağına dair narahatlıqlarla bağlı olub.

Braziliyanın əsas cənub istehsal regionlarında şəkər qamışının daha az hissəsinin şəkər istehsalına yönəldildiyini göstərən məlumatlar xammalın daha çox etanol istehsalına ayrılacağı gözləntilərini artırıb və dünya şəkər qiymətlərini dəstəkləyib. Bununla belə, aprelin ikinci yarısında şəkər qamışının emal həcminin güclü olması şəkər istehsalını artırıb və qiymətlərə yüksəldici təzyiqi məhdudlaşdırıb. Qiymətlərə əlavə dəstək El-Ninyo şəraitinin 2026/2027 mövsümündə Hindistan və Tailandda şəkər istehsalına mənfi təsir göstərə biləcəyi, bunun da qlobal ixrac imkanlarını azalda biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlardan qaynaqlanıb.